İLK RUM-PONTUS ŞER YUVASI: "MERZİFON AMERİKAN KOLEJİ"(*)
Hazırlayan : Mahmut Yılbaş

"Amasya Sancağı'na bağlı olan bu kaza merkezi, Canik Sancağı'nı İç Anadolu'ya bağlayan yol üzerinde bulunuyordu. Yerinin öneminin yanında, burada açılmış bulunan Amerikan Koleji sebebiyle de Pontusçu faaliyetlerin, Karadeniz bölgesinde fikri ve fiili merkezlerinden biri olmuştur."

"...1904'de Merzifon Amerikan Koleji'nde, gizli olarak Rumlar tarafından "Rum İrfanperver Cemiyeti" ve "Orpheus" adında bir musıki kulubü kurulmuştu. Bu cemiyetler daha sonra birleşerek ilk "Pontus Cemiyeti"ni teşkil etmişlerdir.

Pontus teşkilatının ele geçirilen belgelere göre ilk kuruşduğu yer Merzifon'dur. Zira, Samsun ve diğer çevrelerde 1908 senesine ait belgelerden daha önceki tarihi taşıyan evrak ele geçirilememiş ise de buradaki Amerikan Koleji'nde yapılan araştırmada 1904 tarihli bir Pontus Cemiyeti tüzüğü meydana çıkarılmıştır. Bundan ayrı olarak diğer evrak, kasa, defterler, resmi mühür, arma, bayrak, silahlar, eski Pontus madalyaları, Pontus dergisi ve heyetin ilişkide bulunduğu çetelerin fotoğrefları, marşlar, notalar v.s. de mevcuttur.

Kolejin aranması sırasında, be cemiyete ait evraklardan olarak, 1919-1920 yıllarına mahsus zabıtname parçaları ele geçirilmişti. Bunlar Türk düşmanlığını sürekli ve şiddetle telkin eden parçalardı. Yine bu zabıtlardan anlaşıldığına göre, Pontus tarihi ve askeri konularla ilgili konferanslar verilmiş, Rum asker kaçaklarına ve muhacirlere yardımcı olunmuştu. Patrikhane'nin de bu cemiyete üç bin lira gönderdiği, yine bu belgelerden anlaşılmaktaydı.

1908 yılında Merzifon Koleji'ndeki dernek başkanlarının Samsun'daki Teceddüd ve İhya Cemiyet (Yenilenme ve Canlanma Derneği)'ne gönderdiği mektupta emellerinin, ümitlerinin gerçekleşmesi anlarına yaklaşmakta olduğuna inanmaktadırlar. Hatta mektubun sonunda (Yaşa Yunan), (Yaşa Kurtuluş) cümlelerini yazmakta hiç sakınca görmüyorlar. Yine mektubun içerisinde yazılanlardan anlaşılacağı üzere derneğin kurulması anlatılırken (bundan 4 yıl önce) dediğine göre tüzüğün tarihiyle bu tarih birbirine uymuş oluyor. Belge aşağıdadır:..."

Abonelik için tıklayınız.

- Geri -