"...SAHİDEN O KADAR 'AKILSIZ' MIYIZ?.."
ATİLLÂ İLHAN

Üzerinde çalıştığım roman, o dönemin romanı; o yüzden, 20'li yılların, belgelerini tarıyorum; aslında umduğumuzdan ve sandığımızdan fazla, 'kullanılmış belge' mevcut, ya da 'yanlış kullanılmış'; bunların bir kısmını, TRT 2'deki 'zaman içindeki yolculuklar'mda, sizinle paylaşmışımdır; ertesi gün bir soru yağmurudur başlar:
"...nereden buldunuz? Hangi kitapta? Kim söylemiş? vs..." Bu defa, Batı Anadolu'nun Yunan işgali günlerinde; İzmir'e yerleşmiş bir İngliiz'in, söyledikleri dikkatimi çekti.
Herkes bilemese gerek: Osmanlı'nın son günlerinde, İzmir ve hinterlandı, üç Batı'lı ülkenin gözdesi idi: Fransa, İngiltere ve İtalya! 'Ecnebi Sermaye"' bu üç ülkeden gelmiş; bir hayli işyeri, bu 'ecnebiler' tarafından tesis edilmiş, işletmeye açılmıştı. Düvel-i Muazzama'nın Osmanlı'ya 'yakıştırdığı' ve 'dayattığı' 'açık kapı politaksı' (o dönemin 'Küreselleşmesi' buydu) sözde Osmanlı Ekonomisi'ne destek oluyor; gerçekte ise Emperyalizm'in, önce ülkenin ekonomisine el koymasını, arkasından, sömürgeleştirmesini hazırlıyordu.
1920 sonbaharında, İzmir'e yerleşmiş İngilizlerin söyledikleri -belki de şartları uygun, sorunu artık halledilmiş gördüğü için- bu 'gizli hesapların' ortaya dökülmesidir. Hadi bir de siz bakın, yoksa yanılmış mıyım?
Elini verdin mi kolun gider...
"...biz, İzmir ve havalisindeki arazide, denizcilik ve maden ticareti gibi karlı işlere sâhip bulunmaktayız. Bu ülkedeki en etkili şekilde işletilen demiryolu, bir İngiliz şirketine aittir. Anadolu, mallarımız için önemli bir pazardır; bu bakımdan, Batı Anadolu'daki azınlıkların, Türklerin intikamından korunmasında, bizim üzerimize görev düştüğü söylenebilir; o halde bu, bizim bu insanlara (yani Hıristiyan azınlığa demek ister) şeref borcumuz olacaktır..."
"...İzmir'in bir intikal (geçiş) dönemi yaşaması zorunludur: Ionia'yla - Bursa dahil - Balıkesir/Bandırma mıntıkası; üç veya dört itilaf devleti tarafından işgal altına alınmalıdır; daha fazlasına, ihtiyaç yoktur. Türkler ne kadar akılsız olurlarsa olsunlar, Düvel-i Muazzama'nın askerlerine karşı, saldırıya kalkamazlar. Bu Müttefik kıtaları, İzmir'deki Fevkalade bir Komiser'in emri altında bulunmalı; bu Komiser'e bir kontrol komisyonu yardım etmelidir..." (Times, 20 Ekim 1920)

Abonelik için tıklayınız.

- Geri -