|
ATATÜRK
İLKE VE İNKILAPLARI
Mustafa Kemal
"Atatürk" diyor ki:
DEVLETÇİLİK
"Milli gelirin
dağılımında, daha mükemmel ir adalet ve emek sarf
edenlere daha yüksek refah sağlanması; milli birliğin
korunması için şarttır. Bu şartı daima göz önünde
tutmak, milli birliğin temsilcisi olan devletin
önemli vazifesidir.
Toplum yararına hizmet eden kuruluşların çoğaltılması,
devletin, önemle göz önünde tutacağı bir meseledir.
Bu sayede, sadece kar amacını güden faaliyetler
sınırlanmış olur. Bu durum, vatandaşlar arasında
ahlaki dayanışmanın gelişmesine yardım eden önemli
bir etkendir.
Memlekette her çeşit üretimin arttırılması için,
özel teşebbüsün devletçe gerekli görüldüğünü önemli
vurguladıktan sonra, diyebiliriz ki "Devlet
ve özel teşebbüs birbirine karşı değil, birbirinin
tamamlayıcısıdır."
Devlet ve kişi dediğimiz zaman, kelimelerin soyut
anlamı değil; tek gerçek olan "sosyal insan"
yani toplum içinde yaşayan kişileri belirtmek
istiyoruz. İşte bu insanın iki türlü çıkarı vardır.
Bu çıkarların bir kısmı şahsidir. Diğer kısım
çıkarlar ortaktır. Toplum hayatını belirleyen
bu ortak çıkarlardır. İyice düşünülürse, bu iki
çeşit çıkar birbirine denktir. Çünkü, sosyal insanın
hayatı için her iki çıkar aynı derecede lüzumludur.
Buna göre bizce devlet ve kişi kelimeleri, genel
veyahut özel çıkarlardan bri düşünüldüğüne göre
ve fakat her iki halde de sosyal insanı ifade
eden ve açıklayan iki deyimdir. Yani demek istiyoruz
ki, yalnız başına kişi ve kişilerden soyutlanmış
bri devlet düşünmüyoruz. Devlet, kişilerin meydana
getirdiği milli topluluğun göze görünen şeklidir.
Ancak, kişi emeğinin gelirini, devlet de; sosyal
gelişmeden meydana gelen geliri almak zorundadır."
1929
"O halde diyebiliriz
ki "Kişilerin gelişmesinin, engel karşısında
kalmaya başladığı nokta, devlet faaliyetinin sınırını
oluşturur." Buna göre "genellikle, zamanına
ve yerine göre, devamlı bir, özel nitelik gösteren
ekonomik bir işi devlet üzerine alabilir."
Mesela: bir iş ki büyük ve düzenli bir idareyi
gerektirir, özel teşebbüs elinde tekelleşme tehlikesini
gösterir veya genel bir ihtiyacı karşılar, o işi
devlet üzerine alabilir. Madenlerin, ormanların,
kanalların, demiryollarının, deniz taşımacılığı
şirketlerinin devlet tarafından idaresi ve para
ihraç eden bankaların millileştirilmesi; keza
su, gaz, elektrik vesaireye ait işlerin mahalli
idareler tarafından yapılması yukarda açıkladığımız
çeşitten işlerdir. Bu mana ve anlayışta "devletçilik,
sosyal, ahlaki ve millidir."
1929
-
Geri -
|
